Iedereen aan de Coach!

Nieuwegein 2008 - David Vos (37) was ruim anderhalf jaar werkzaam als teamleider bij een gemeente, toen hij vastliep. ‘Er dreigde een vertrouwensbreuk te ontstaan met mijn collega-teamleiders, en daardoor ook met mijn leidinggevende. Het gevolg was dat ik amper met hem communiceerde. Hij had me op dat moment makkelijk opzij kunnen zetten, maar in plaats daarvan bood hij me een coach aan. Ik zag dat niet als een brevet van onvermogen, ik beschouwde het juist als een kans om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Het was tenslotte mijn eerste leidinggevende baan, dus het was niet vreemd dat ik niet met de situatie kon omgaan. Ik had nog veel te leren en zag dat coachingstraject als een managementcursus. Maar dan wel een die volledig op mij persoonlijk was toegesneden.

’Bij sommige bedrijven behoort de coach al tot de standaard arbeidsvoorwaarden, en steeds meer werving- en selectiebureausbieden hun kandidaten een paar coachingssessies aantijdens de eerste maanden van hun nieuwe baan. ‘Coaches hebben de arbeidsmarkt mee’, zegt Yolanda Buchel, psycholoog/coach bij hr-adviesbureau. ‘Ik zie steeds meer ontwikkelprogramma’s binnen bedrijven ontstaan. Jonge mensen die men wil behouden, krijgen een coachingstraject aan- Een beetje professional heeft tegenwoordig een coach. Allang niet meer iets om je voor te schamen, maar juist een teken dat je de moeite van het investeren waard bent. Of wordt er maar wat raak gecoacht? geboden. Voor deze generatie is persoonlijke ontwikkeling in het werk belangrijk, en bij sollicitaties zullen ze er steeds kritischer op letten.’

Maar is een coach ook voor iedereen even nuttig? Of wordt er tegenwoordig maar war raak gecoacht en is dat in sommige gevallen eigenlijk overbodige luxe? Beginnersfouten Rüna Honig vindt het fenomeen coach momenteel een beetje overhyped. ‘Mensen lopen er mee te koop: kijk, ik ben een high potential, want mijn baas wil in mij investeren. Maar het is uiteraard de markt die de behoefte creëert en coaching tot een hype heeft gemaakt. Vooral twintigers en begin-dertigers gunnen zichzelf niet de tijd om rustig na te denken, of hebben niet het vermogen om dat te doen. Dat heeft denk ik te maken met onze welvaartsmaatschappij; alles is geregeld en we worden op elk gebied gepamperd. Daardoor zijn we steeds minder in staat zelf verantwoordelijkheid te nemen en zelf problemen op te lossen.’ In de huidige complexe samenleving is het blijkbaar moeilijker dan dertig jaar geleden om zelf je koers te bepalen.

Toch wordt er nog te vaak vanuit gegaan dat het vanzelf wel lukt, vindt Yolanda Buchel. ‘Als iemand in zijn eerste leidinggevende functie begint, komt die bijna altijd voor dilemma’s te staan. Vind maar eens de balans tussen sturen en ondersteunen. Samen met een coach kun je die dilemma’s explicieter maken.’ Zo ontdekte David Vos tijdens zijn coaching dat hij typische beginnersfouten maakte. ‘Ik bemoeide me nog te veel met de inhoud, terwijl ik me meer op vaardigheden moest richten. Ik moest niet roepen dat ik gelijk had, ik moest ervoor zorgen dat ik mijn gelijk kreeg.’ De verwachtingen die hij vooraf had van zijn coach – iemand die aangaf hoe hij door anders te opereren effectiever kon werken, met betere resultaten – zijn uitgekomen. Vos: ‘Al tijdens het coachingstraject merkte ik dat op mijn werk de rollen omdraaiden. Tot die tijd was ik de nieuweling die makkelijk op de kast te jagen was door collega- teamleiders. Maar opeens was ik iemand die zijn doelen wist te bereiken door zelf invloed uit te oefenen. Ik wachtte niet langer af tot anderen iets deden, ik had geleerd om van mezelf uit te gaan en de regie te houden: wat wil ik, welk effect wil ik bereiken, en hoe ga ik het aanpakken?’ Vitamineshot

De essentie van coaching is dat, doordat je een spiegel wordt voorgehouden, je de expert wordt van je eigen vraagstuk. ‘Dat is het verschil met een adviseur’, aldus Rüna Honig. ‘Een adviseur handelt vanuit een expertrol, hij stopt er iets in. Een coach haalt iets uit jóu, hij leert je om de hulpbronnen in jezelf naar boven te halen. Coaching wordt ook nogal eens verward met therapie omdat veel therapeuten tegenwoordig ook als coach werken. Maar een coach wroet, als het goed is, niet in iemands verleden. Een coachingstraject is bovendien kort: een coach is een tijdelijke passant in je leven en maakt zich zo snel mogelijk overbodig.’ Een coach wordt vaak ingeroepen als er een concreet probleem speelt – stress, een conflict, iemand is niet goed in timemanagement. Honig: ‘Maar je kunt een coach ook inzetten als je je verder wilt ontwikkelen, aan bepaalde competenties wilt werken, nieuwe taken goed wilt invullen, of gewoon wilt klankborden met een vertrouwenspersoon.’

Lefcoaching

En dan bestaat er ook nog zoiets als ‘lefcoachen’, aldus Yolanda Buchel: ‘ Het is een benadering vanuit de positieve psychologie. Je kunt coaching zien als een vitamineshot, waarmee je jezelf scherp en alert houdt. Je leert dat wat je al in huis hebt optimaal in te zetten. En daar is soms lef voor nodig. Ik hoor tijdens het coachen allerlei redenen waarom mensen dingen niet doen. Ik laat ze dan experimenteren door ze die stap tóch te laten zetten, tegen hun eigen redenering en gevoel in’ Christina Duhen (39) koos, samen met haar manager, bewust voor die aanpak toen ze bij ABN Amro een behoorlijk grote stap maakte naar een hogere managementfunctie. ‘Die functie vroeg om een andere invulling van mijn rol als manager dan ik gewend was. Ik dacht altijd alles alleen te kunnen, maar op het niveau waar ik nu zit, gaat het er ook om bondgenoten en coalitiepartners te zoeken. Ik zat wat dat betreft blanco in het MT-overleg, ik had me daar nooit mee beziggehouden. Om de tools te ontdekken die ik nodig had in mijn nieuwe rol, had ik hulp nodig. Yolanda wees me op mijn eigen kracht, ik moest leren mijn drijfveren te herkennen. Na vijf sessies had ik het gewenste effect bereikt; ineens snapte ik mijn eigen manier van handelen en waarom ik zo handelde, en begreep ik waar het om draait. Ik durf op mezelf te rekenen en maak bewustere keuzes. Ik handel nu meer vanuit ratio in plaats vanuit emotie.’

De juiste coach

Maar is coaching nu alleen nuttig voor high potentials en vastlopers, of moet elke professional aan de coach? Yolanda Buchel vindt dat het in principe voor iedereen geschikt is die er behoefte aan heeft. ‘Soms is het nodig even afstand te nemen. Een leidinggevende heeft eigenlijk ook een coachende rol, maar komt daar door andere prioriteiten en werkdruk steeds minder aan toe. Een coach is de vertrouwenspersoon die elke week wél anderhalf uur voor je vrijmaakt.’ Daar is echter een welwillende werkgever voor nodig, want bij hr- en organisatieadviesbureaus kost één coachingssessie al gauw ruim vierhonderd euro. Wie op eigen initiatief een coach wil zoeken, is aangewezen op de vele eenmansbedrijfjes die hun diensten aanbieden. Maar daar is het oppassen geblazen, want het beroep van coach is niet wettelijk beschermd. ‘Let er bij het zoeken naar een coach op dat deze is aangesloten bij een beroeps- of belangenvereniging’, zegt Rüna Honig, lid van de Nederlandse Orde van Beroepscoaches (Nobco) en tevens van de klachtencommissie. ‘Dan is hij gebonden aan gedragsregels en kun je ergens terecht als je een klacht hebt. Verder is het belangrijk dat iemand ervaring heeft met jouw specifieke coachingsvraag en afspraken maakt over het doel, de duur, de kosten en de evaluatie. En natuurlijk moet er een match zijn. Er komen persoonlijke dingen op tafel, en dat vereist een vertrouwenbasis.’

Behalve bij de Nobco kan een coach ook aangesloten zijn bij de Stichting Coach. Veel informatie over coaching is te vinden op de site van de Academie voor Counseling en Coaching. Er is een handvol serieuze beroepsopleidingen die mensen in een aantal jaren theoretisch en praktisch scholen tot coach. Ook op de website van Intermediair is informatie te vinden over coaching, onder andere over waar de juiste coach te vinden voor jouw specifieke coachingsvraag.

Bron: INTERMEDIAIR.NL